Bir şirketin yıllık cirosunun yüksek olması, o şirketin mutlaka yüksek bir değere sahip olduğu anlamına gelmez. Şirket değerleme, işletmenin yalnızca mevcut finansal tablolarına değil; gelecekte yaratabileceği nakit akışına, varlıklarına, borçlarına, büyüme potansiyeline, faaliyet gösterdiği pazara ve taşıdığı risklere birlikte bakmayı gerektirir.
Şirket satışı, yatırım alma, yeni ortak kabul etme, ortaklık paylarının yeniden düzenlenmesi, birleşme ve satın alma işlemleri gibi süreçlerde işletmenin ekonomik değerinin bilinmesi kritik önem taşır. Bununla birlikte şirket değerlemesi yalnızca satış öncesinde yapılması gereken bir çalışma değildir. İşletme sahiplerinin şirketlerinin bugün hangi noktada olduğunu ve gelecekte değerini artırmak için hangi alanlara odaklanması gerektiğini görmesine de yardımcı olabilir.
Bu nedenle şirket değerleme, bir fiyat belirleme çalışmasından çok daha kapsamlı bir finansal ve stratejik analiz sürecidir.
Şirket Değerleme Nedir?
Şirket değerleme, bir işletmenin ekonomik değerinin belirli finansal ve stratejik yöntemler kullanılarak tahmin edilmesi sürecidir.
Değerleme sırasında şirketin geçmiş performansı kadar gelecekteki potansiyeli de dikkate alınır.
Analizin kapsamına göre;
- gelirler,
- kârlılık,
- nakit akışları,
- varlıklar,
- borçluluk,
- işletme sermayesi,
- büyüme beklentileri,
- müşteri yapısı,
- sektör koşulları,
- rekabet gücü,
- marka değeri,
- yönetim yapısı,
- ekonomik riskler
gibi birçok değişken değerlendirmeye alınabilir.
Amaç, işletmenin yalnızca muhasebe kayıtlarındaki büyüklüğünü değil, ekonomik olarak ne kadar değer oluşturabildiğini ortaya koymaktır.
Yücel Strateji’nin Şirket Değerleme çalışmalarında da işletmenin finansal durumu, varlıkları ve gelecek potansiyeli birlikte ele alınarak şirket değerinin belirlenmesine yönelik analizler gerçekleştirilmektedir.
Şirket değeri ile şirketin satış fiyatı aynı şey midir?
Hayır. Şirket değeri ile gerçekleşen satış fiyatı birbirinden farklı olabilir.
Değerleme çalışması belirli varsayımlar, finansal veriler ve yöntemler kullanılarak işletmenin ekonomik değerini tahmin etmeyi amaçlar.
Satış fiyatı ise;
- alıcı ve satıcının pazarlık gücü,
- piyasadaki talep,
- işlemin aciliyeti,
- stratejik değer,
- finansman koşulları,
- alıcının şirketten beklediği sinerji
gibi faktörlerden etkilenebilir.
Dolayısıyla değerleme sonucu genellikle taraflar için önemli bir referans oluşturur ancak nihai işlem fiyatını tek başına belirlemez.
Şirket Değerlemesi Neden Önemlidir?
İşletme sahipleri şirketlerinin ne kadar değerli olduğunu çoğu zaman satış gündeme geldiğinde sorgular. Oysa düzenli veya önemli stratejik kararlar öncesinde yapılan değerleme çalışmaları şirket yönetimine daha geniş bir perspektif sağlayabilir.
Şirket değerlemesi işletmenin hangi unsurlarının değer yarattığını ve hangi unsurların şirket değerini aşağı çektiğini görmesine yardımcı olur.
Örneğin yüksek ciroya sahip bir şirket; yüksek borçluluk, düşük kârlılık, tek müşteriye bağımlılık veya zayıf nakit akışı nedeniyle beklenen değere ulaşamayabilir.
Buna karşılık daha düşük ciroya sahip ancak güçlü kârlılığı, düzenli nakit akışı, sürdürülebilir müşteri tabanı ve büyüme potansiyeli bulunan başka bir işletme daha yüksek değer oluşturabilir.
Şirket değerlemesi yalnızca şirket satarken mı yapılır?
Hayır.
Şirket değerleme farklı amaçlarla gerçekleştirilebilir.
Bunlardan bazıları şunlardır:
- şirketin tamamının veya bir bölümünün satılması,
- yeni yatırımcı alınması,
- ortaklık paylarının devredilmesi,
- şirket birleşmeleri,
- şirket satın alma işlemleri,
- sermaye artırımı,
- yeni ortak girişi,
- mevcut ortağın ayrılması,
- yatırım görüşmeleri,
- halka arz hazırlıkları,
- stratejik planlama,
- şirket performansının takip edilmesi,
- gelecek nesillere devir planlaması.
Özellikle büyüyen şirketlerde değerleme çalışması, işletmenin finansal gelişimini ölçmek açısından da yararlı olabilir.
Şirket Değeri Nasıl Hesaplanır?
Bir işletmenin değerini hesaplamak için tek ve her şirkete uygulanabilecek standart bir formül bulunmaz.
Kullanılacak şirket değerleme yöntemi işletmenin sektörüne, büyüklüğüne, faaliyet modeline, finansal yapısına, gelecekteki beklentilerine ve değerlemenin amacına göre değişebilir.
Bu nedenle profesyonel değerleme çalışmalarında çoğu zaman birden fazla yöntem kullanılarak sonuçların karşılaştırılması tercih edilir.
Şirket değerlemede hangi bilgiler kullanılır?
Değerleme öncesinde şirket hakkında hem finansal hem de operasyonel verilerin toplanması gerekir.
Başlıca bilgiler arasında;
- bilanço,
- gelir tablosu,
- nakit akışları,
- borç yapısı,
- alacaklar,
- stoklar,
- sabit kıymetler,
- geçmiş dönem satışları,
- kârlılık oranları,
- yatırım planları,
- gelecek dönem bütçeleri,
- müşteri dağılımı,
- sektör verileri,
- rakiplerin finansal göstergeleri
bulunabilir.
Verilerin güvenilirliği, değerleme sonucunun güvenilirliğini doğrudan etkiler.
İndirgenmiş Nakit Akışı Yöntemi
İndirgenmiş Nakit Akışı (DCF – Discounted Cash Flow) yöntemi, şirket değerlemesinde yaygın kullanılan yaklaşımlardan biridir.
Bu yöntemde işletmenin gelecekte yaratması beklenen nakit akışları tahmin edilir ve belirli bir iskonto oranı kullanılarak bugünkü değerlerine getirilir.
Yaklaşımın temelinde “gelecekte elde edilecek paranın bugünkü değeri” bulunmaktadır.
DCF yöntemi neden önemlidir?
DCF yöntemi, şirketin değerini yalnızca geçmiş sonuçlara göre değil, gelecekte yaratacağı ekonomik faydaya göre değerlendirmeye çalışır.
Bu nedenle özellikle gelecekte büyümesi beklenen işletmeler açısından önemli bir yöntemdir.
Ancak yöntemin sonucu;
- büyüme tahminlerine,
- gelir projeksiyonlarına,
- kârlılık varsayımlarına,
- yatırım ihtiyacına,
- iskonto oranına
oldukça duyarlıdır.
Gerçekçi olmayan tahminler şirket değerinin de gerçekçi olmayan seviyelere çıkmasına veya düşmesine neden olabilir.
Çarpanlarla Şirket Değerleme
Bir diğer yaygın yöntem piyasa çarpanlarıyla şirket değerleme yaklaşımıdır.
Bu yöntemde işletme, aynı veya benzer sektörde faaliyet gösteren şirketlerle karşılaştırılır.
Kullanılabilecek göstergeler arasında;
- Fiyat/Kazanç (F/K)
- Firma Değeri/FAVÖK (FD/FAVÖK)
- Firma Değeri/Satış
- Fiyat/Defter Değeri
gibi oranlar bulunabilir.
FAVÖK çarpanı ile şirket değeri nasıl değerlendirilir?
FAVÖK, işletmenin faiz, vergi ve amortisman öncesi faaliyet performansını değerlendirmekte kullanılan göstergelerden biridir.
Benzer şirketlerin piyasadaki FD/FAVÖK çarpanları incelenerek değerlenen işletme için belirli bir karşılaştırma yapılabilir.
Ancak sadece sektör ortalamasındaki çarpanın işletmeye uygulanması doğru sonuç vermeyebilir.
Şirketin büyüme hızı, müşteri çeşitliliği, borç yapısı, kârlılığı, marka gücü ve operasyonel riskleri emsal şirketlerden farklı olabilir.
Bu nedenle çarpan analizinin doğru karşılaştırma grupları kullanılarak gerçekleştirilmesi önemlidir.
Pazar ve Rakip Analizi çalışmaları da şirketin faaliyet gösterdiği pazarın, sektör eğilimlerinin ve rekabet ortamının anlaşılmasına katkı sağlayarak değerleme analizinin stratejik boyutunu güçlendirebilir.
Net Aktif Değer Yöntemi
Net aktif değer yöntemi, işletmenin sahip olduğu varlıkların değerinden yükümlülüklerinin çıkarılması esasına dayanır.
Gayrimenkuller, makineler, stoklar, finansal varlıklar ve diğer işletme varlıkları değerlendirmeye alınabilir.
Net aktif değer her şirket için yeterli midir?
Hayır.
Net aktif değer özellikle varlık yoğun şirketlerde önemli olabilir ancak işletmenin gelecekte yaratacağı kazancı tam olarak yansıtmayabilir.
Örneğin güçlü bir marka, geniş müşteri portföyü veya yüksek büyüme potansiyeli bulunan şirketin değeri yalnızca sahip olduğu makineler ve gayrimenkuller üzerinden açıklanamayabilir.
Bu nedenle net aktif değer çoğu durumda diğer değerleme yöntemleriyle birlikte ele alınır.
Defter Değeri ve Piyasa Değeri Arasındaki Fark
Şirket değerleme sürecinde sık karıştırılan kavramlardan biri defter değeri ile ekonomik veya piyasa değeridir.
Defter değeri, şirketin muhasebe kayıtları içerisinde görülen öz kaynak büyüklüğüyle ilişkilidir.
Ancak işletmenin ekonomik değeri bundan önemli ölçüde farklı olabilir.
Şirketin defter değeri neden gerçek değerinden farklı olabilir?
Bunun birçok nedeni vardır.
Örneğin;
- gayrimenkullerin kayıtlı değerleri güncel piyasa fiyatlarını yansıtmayabilir,
- marka değeri bilançoda görünmeyebilir,
- müşteri portföyünün ekonomik değeri olabilir,
- gelecekteki büyüme potansiyeli muhasebe kayıtlarında yer almaz,
- bazı riskler finansal tablolarda doğrudan görünmeyebilir.
Dolayısıyla sadece bilançodaki öz kaynak tutarına bakarak şirket değerini belirlemek çoğu işletme için yeterli değildir.
Şirket Değerini Etkileyen Faktörler Nelerdir?
Şirket değerini belirleyen unsurlar sektöre göre farklılık gösterebilse de bazı faktörler birçok işletmede ortak olarak öne çıkar.
Bunlar arasında;
- sürdürülebilir kârlılık,
- güçlü nakit akışı,
- büyüme potansiyeli,
- müşteri çeşitliliği,
- düşük müşteri bağımlılığı,
- marka gücü,
- yönetim kalitesi,
- çalışan yapısı,
- teknolojik kapasite,
- düşük finansal risk,
- sektörün geleceği,
- işletmenin rekabet avantajı
bulunabilir.
Ciro yüksekse şirket değeri de yüksek olur mu?
Her zaman değil.
Ciro işletmenin ölçeği hakkında fikir verir ancak tek başına şirket değerini göstermez.
Örneğin yıllık 500 milyon TL satış yapan ancak %1 kâr marjıyla çalışan bir işletmeyle 200 milyon TL ciro yapan ve çok daha yüksek kârlılığa sahip bir şirketin değerleri farklı olabilir.
Ayrıca şirketin ne kadar nakit ürettiği, borç seviyesi ve gelecekte büyüyüp büyüyemeyeceği de değerlendirilmelidir.
Şirketin Borcu Değerlemeyi Nasıl Etkiler?
Borçluluk, şirket değerlemesinin önemli parçalarından biridir.
Özellikle şirketin faaliyetlerinin oluşturduğu ekonomik değerden öz sermaye değerine geçilirken net borç seviyesi dikkate alınabilir.
Çok borcu olan şirketin değeri düşük müdür?
Borç miktarı tek başına yeterli değildir.
Borçların;
- vadesi,
- faiz maliyeti,
- şirketin nakit yaratma kapasitesi,
- borcun hangi yatırımlar için kullanıldığı,
- borç ödeme gücü
birlikte değerlendirilmelidir.
Büyümeyi destekleyen ve sürdürülebilir şekilde yönetilebilen borç ile şirketin nakit akışını zorlayan borç aynı şekilde değerlendirilmemelidir.
Şirket Değerlemede Pazar ve Rekabet Analizi
Bir işletmenin değeri yalnızca kendi finansal performansına bağlı değildir.
Faaliyet gösterilen sektörün geleceği de şirket değeri üzerinde önemli rol oynar.
Büyüyen ve yüksek talep gören bir sektörde faaliyet gösteren işletmeyle daralan bir pazardaki şirketin gelecekteki potansiyeli farklı olabilir.
Rakiplerin performansı şirket değerini etkiler mi?
Dolaylı olarak evet.
Rakip şirketlerin;
- büyüme oranları,
- kâr marjları,
- piyasa değerleri,
- satış çarpanları,
- yatırım eğilimleri
değerleme sürecinde önemli karşılaştırma verileri sağlayabilir.
Ancak her işletmenin kendine özgü yapısı bulunduğundan karşılaştırmalar dikkatli yapılmalıdır.
Şirket Değerlemede Risk Analizi
Bir işletmenin potansiyeli kadar riskleri de değerini etkiler.
Şirketin gelirlerinin büyük bölümünü tek müşteriden elde etmesi, kritik süreçlerin yalnızca şirket sahibine bağlı olması veya önemli sözleşmelerin kısa vadeli olması yatırımcı açısından risk oluşturabilir.
Şirket değerini düşüren başlıca riskler nelerdir?
Şirketten şirkete değişmekle birlikte şu konular önemli olabilir:
- tek müşteriye bağımlılık,
- tek tedarikçiye bağımlılık,
- yüksek borçluluk,
- zayıf nakit akışı,
- düşük kârlılık,
- kurumsallaşma eksikliği,
- kritik çalışan bağımlılığı,
- hukuki riskler,
- teknolojik geri kalmışlık,
- pazardaki daralma,
- düzensiz finansal kayıtlar.
SWOT Analizi ile işletmenin güçlü ve zayıf yönleri ile dış çevredeki fırsat ve tehditlerin ortaya çıkarılması, değerleme sonuçlarının stratejik açıdan yorumlanmasına katkı sağlayabilir.
Şirket Satışında Değerleme Neden Gereklidir?
Şirket satışı sırasında satıcı çoğu zaman yıllarca verdiği emeği ve işletmeyle kurduğu duygusal bağı da fiyatın içerisine katabilir.
Potansiyel alıcı ise işletmenin gelecekte kendisine sağlayacağı ekonomik faydaya odaklanır.
Bu iki bakış açısı arasında ciddi fark oluşabilir.
Şirket satmadan önce değerleme yaptırmak avantaj sağlar mı?
Profesyonel değerleme, satış görüşmelerinde daha sağlıklı bir başlangıç noktası oluşturabilir.
Satıcı;
- şirketin finansal değerini,
- değer yaratan unsurları,
- potansiyel riskleri,
- pazarlık aralığını
daha iyi anlayabilir.
Aynı zamanda şirket değerini azaltan problemlerin satış öncesinde tespit edilmesi, bu alanların iyileştirilmesine zaman tanıyabilir.
Yatırımcı Alırken Şirket Değerlemesi
Yatırım görüşmelerinde en önemli konulardan biri şirketin yatırım öncesi değeridir.
Bu değer, yatırım karşılığında verilecek ortaklık payının belirlenmesinde temel referanslardan biri olabilir.
Yatırımcıya yüzde kaç hisse verileceği nasıl belirlenir?
Basit bir örnekle şirketin yatırım öncesi değeri 100 milyon TL, alınacak yatırım ise 25 milyon TL olarak kabul edildiğinde yatırım sonrası şirket değeri teorik olarak 125 milyon TL olabilir.
Bu durumda yatırımcının payı temel hesaplamada %20 seviyesinde oluşabilir.
Ancak gerçek yatırım görüşmelerinde;
- şirketin büyüme potansiyeli,
- yatırımcının sağlayacağı stratejik katkı,
- yatırım şartları,
- imtiyazlı haklar,
- gelecekteki finansman turları
gibi unsurlar sonucu etkileyebilir.
Dolayısıyla yalnızca basit matematiksel hesap üzerinden yatırım sözleşmesi oluşturulmamalıdır.
Startuplarda Şirket Değerleme
Henüz düzenli kâr üretmeyen veya erken aşamada bulunan girişimlerin değerlemesi, olgun şirketlere göre daha farklıdır.
Geçmiş finansal performansın sınırlı olması nedeniyle gelecek potansiyeli daha fazla önem kazanabilir.
Henüz kâr etmeyen startup nasıl değerlenir?
Startup değerlemesinde;
- pazar büyüklüğü,
- kullanıcı sayısı,
- gelir büyüme hızı,
- ürünün ölçeklenebilirliği,
- teknoloji,
- kurucu ekip,
- yatırım turları,
- benzer girişim işlemleri
gibi faktörler dikkate alınabilir.
Özellikle erken aşamadaki işletmelerde değerleme sonuçlarının varsayımlara daha duyarlı olduğu unutulmamalıdır.
Şirket Değerleme Raporunda Neler Bulunur?
Kapsamlı bir şirket değerleme raporu, yalnızca sonuç bölümünde tek bir rakam gösteren belge değildir.
Rapor içerisinde genellikle;
- şirketin genel yapısı,
- sektör değerlendirmesi,
- finansal performans,
- kullanılan varsayımlar,
- değerleme yöntemleri,
- karşılaştırmalı analizler,
- riskler,
- hesaplamalar,
- sonuç ve değerlendirme
gibi bölümler bulunabilir.
Şirket değerleme raporunda tek bir değer mi çıkar?
Her zaman tek bir değer çıkması gerekmez.
Farklı yöntemlerden farklı sonuçlar elde edilebilir.
Bu sonuçlar değerlendirildikten sonra belirli bir değer aralığı veya ağırlıklandırılmış sonuç oluşturulabilir.
Önemli olan nihai rakamın hangi veriler ve varsayımlar kullanılarak hesaplandığının açık biçimde ortaya konulmasıdır.
Şirket Değeri Nasıl Artırılır?
Şirket değerleme yalnızca şirketin bugünkü değerini öğrenmek için değil, gelecekte değerini artırmak için de kullanılabilir.
Değerleme sırasında tespit edilen zayıf alanlar işletme için önemli bir gelişim yol haritası oluşturabilir.
Şirket değerini artırmak için neler yapılabilir?
İşletmenin yapısına göre;
- kârlılığın artırılması,
- nakit akışının iyileştirilmesi,
- müşteri çeşitliliğinin artırılması,
- süreçlerin sistemleştirilmesi,
- kurumsallaşmanın güçlendirilmesi,
- finansal raporlamanın geliştirilmesi,
- marka değerinin artırılması,
- sürdürülebilir büyüme modelinin oluşturulması,
- yönetim sistemlerinin kişilere bağımlılığının azaltılması
şirket değerine olumlu katkı sağlayabilir.
Yeni yatırım planlarının şirketin değer yaratma kapasitesine etkisini değerlendirmek açısından Yatırım Analizi ve Fizibilite çalışmaları da yatırımın getirisi, riski, nakit akışı ve finansal uygulanabilirliğini analiz etmek için kullanılabilir.
Şirket Değerleme Ne Zaman Yapılmalıdır?
Bir şirketin değerini öğrenmek için satış kararının alınmasını beklemek zorunlu değildir.
Değerleme, işletmenin finansal ve stratejik gelişiminin belirli dönemlerde ölçülmesi için de kullanılabilir.
Şirket değerlemesi ne sıklıkla yapılmalıdır?
Her işletme için standart bir süre bulunmaz.
Ancak;
- büyük bir yatırım öncesinde,
- yatırımcı görüşmeleri sırasında,
- ortaklık yapısı değişeceğinde,
- şirket satışı planlandığında,
- birleşme veya satın alma gündeme geldiğinde,
- hızlı büyüme dönemlerinde,
- stratejik plan yenilenirken
şirket değerinin yeniden değerlendirilmesi yararlı olabilir.
Doğru Şirket Değerleme İçin Bütüncül Analiz Önemlidir
Şirket değerleme, yalnızca bilanço üzerinden yapılan matematiksel bir hesaplama değildir.
Doğru bir değerlendirme için işletmenin geçmiş finansal sonuçlarının yanında gelecekte yaratabileceği nakit akışı, sektörün durumu, rekabet ortamı, borç yapısı, yönetim kapasitesi ve büyüme potansiyeli birlikte analiz edilmelidir.
Bu nedenle “Şirketimin değeri ne kadar?” sorusuna tek bir ciro çarpanı veya standart formülle güvenilir cevap vermek mümkün değildir.
Her işletmenin faaliyet modeli ve değer yaratma mekanizması farklıdır.
Profesyonel şirket değerleme neden önemlidir?
Değerleme sonucunun şirket satışı, yatırım alma veya ortaklık değişimi gibi önemli kararlarda kullanılacak olması, analizin objektif ve güvenilir verilere dayanmasını daha da önemli hâle getirir.
Doğru hazırlanmış bir değerleme çalışması;
- işletmenin gerçek finansal görünümünü ortaya koymaya,
- yatırım görüşmelerini daha sağlıklı yürütmeye,
- satış kararlarında referans oluşturmaya,
- değer artırılması gereken alanları belirlemeye,
- stratejik kararları desteklemeye
yardımcı olabilir.
Yücel Strateji ve Yönetim Danışmanlığı, şirket değerleme, yatırım analizi, fizibilite ve işletme analizleri kapsamında şirketlerin finansal ve stratejik yapılarını birlikte değerlendirmeye yönelik danışmanlık hizmetleri sunmaktadır.
Şirket değerini bilmek yalnızca işletmenin bugün ne kadar ettiğini görmek değildir. Aynı zamanda şirketin hangi unsurlarının değer yarattığını ve gelecekte değerini artırmak için hangi alanların geliştirilmesi gerektiğini anlamaktır.